Neidio i: Cynnwys y tudalen Neidio i: Dewislen yr adran

Adran hyfforddiant Ysgol Maes Meillionydd

Sgyrsiau/hyfforddiant cyn cloddio

Cwestiwn a ofynnir yn aml gan y cyhoedd sy'n ymweld â Meillionydd yw: "Sut oeddech chi'n gwybod am y safle hwn? A pham ei gloddio?" Bydd y sesiwn hyfforddiant cyn cloddio yn dweud wrthych sut caiff safleoedd eu darganfod. Rhoddir eglurhad hefyd am y gwahanol brosesau tirfesur a ddefnyddir ar safleoedd archaeolegol posibl, er enghraifft dulliau geoffisegol fel tirfesuriadau magnetomedr a radar treiddio daear (GPR) fel y'u defnyddir ym Meillionydd. Ac yn olaf byddwn yn trafod manteision ac anfanteision cloddio safleoedd ac ar ba sail y gwneir penderfyniad i gloddio a rhoddir cyflwyniad i chi am y safle y byddwn yn ei gloddio.

Sgyrsiau Iechyd a Diogelwch

Cyn i ni eich gollwng yn rhydd ar safle cloddio mae'n hollbwysig eich bod yn cael gwybodaeth gyffredinol am iechyd a diogelwch ar y safle. Gan fod rhaid defnyddio offer fel matogau a rhofiau yn y math yma o waith mae'n hollbwysig eich bod yn ymwybodol o faterion diogelwch wrth weithio mor agos at bobl eraill. Hefyd mewn rhai achosion ceir traeniau mawr a dwfn a gosodir llinynnau ar draws hefyd am wahanol resymau felly mae'n rhaid bod yn ymwybodol o'r rhain rhag ofn i bobl baglu drostynt. Mae'n bwysig eich bod yn ofalus ynglŷn â lle rydych yn cerdded ar y safle a sut rydych yn gweithio yno er mwyn lleihau'r perygl o gael anafiadau difrifol. Felly cyflwynir gwybodaeth am bob agwedd ar ddiogelwch ar y safle i chi ac i bawb arall mewn grŵp cyn dechrau gweithio yn y maes.

Cloddio

Byddai rhai'n dweud mai'r rhan fwyaf cyffrous o archaeoleg yw'r broses cloddio. Mae cloddio yn y ffordd iawn yn hollbwysig er mwyn cadw pob darn o wybodaeth archaeolegol sydd ar y safle. Felly byddwch yn cael hyfforddiant manwl gan rai o'n harchaeolegwyr profiadol.

Bydd yn cynnwys hyfforddiant sylfaenol fel sut i ddefnyddio trywel a matog, adnabod gwahanol haenau o ddyddodion a strwythurau yn y ddaear a'u cofnodi.  I roi syniad bras, mae'r broses cloddio yn dilyn y camau isod:

  • Darganfod - Rydych yn canfod lliw neu wead gwahanol yn y pridd.
  • Cofnodi - Rydych yn llenwi tudalen cyd-destun ac yn dynodi rhif cyd-destun unigryw.
  • Llun - Rydych yn tynnu ffotograff o'r nodwedd (gweler yr adran ar ffotograffiaeth a chynllunio)
  • Cynllun - Rydych yn tynnu llun o'r nodwedd ar bapur graff wrth raddfa.
  • Arolwg - Rydych yn penderfynu ar union leoliad daearyddol y nodwedd gan ddefnyddio offer tirfesur (Total Sation, GPS Rover, ac ati).
  • Sampl - Rydych yn cloddio ychydig o'r nodwedd (tua 20 litr mewn cyfaint), a gaiff ei storio fel sampl o ddeunydd y dyddodyn. 
  • Adran - Rydych yn cloddio rhan o'r nodwedd (e.e. hanner) i greu toriad fertigol trwyddo, sydd hefyd yn cael ei gofnodi, ei gynllunio a'i arolygu.
  • Cloddio - Unwaith eich bod wedi cofnodi'r toriad yn llawn, rydych yn cloddio gweddill y nodwedd, gan gymryd rhagor o samplau a chreu toriadau ychwanegol fel bo'r angen.

Cynllunio a thynnu ffotograff

Fel y trafodwyd yn fyr yn yr adran flaenorol, mae cynllunio a thynnu ffotograffau o nodweddion archaeolegol yn rhan hanfodol o'r broses gofnodi.

Byddwch yn cael hyfforddiant ar y safle ynglŷn â'r ffordd gywir o wneud cynllun a thynnu ffotograff o nodweddion archaeolegol. Bydd y broses cynllunio yn cynnwys lluniadu nodweddion yn ôl cynllun ac adran wrth raddfa, gan ddefnyddio gwahanol gymhorthion fel tâp mesur a fframiau cynllunio.

Byddwch hefyd yn dysgu sut i dynnu ffotograff o nodweddion yn gywir ac yn defnyddio eich sgiliau ffotograffiaeth archaeolegol gyda'r nodweddion y byddwch yn eu cloddio.  
Yn ogystal â'r lluniau 2D arferol at ddibenion dogfennu byddwn hefyd yn tynnu lluniau ar gyfer eu cyfleu ar ffurf 3D. Gallwn eu defnyddio i greu modelau 3D o'r traeniau.

Cofnodi darganfyddiadau

Fel rhan o'ch hyfforddiant cloddio byddwch yn dysgu sut i gloddio  darganfyddiadau a'u cofnodi. Mae hyn yn cynnwys dynodi rhif unigryw ar y gofrestr canfyddiadau a chofnodi'r union leoliad gyda'r offer tirfesur. Bydd raid i bob darganfyddiad gael eu rhoi mewn bagiau a'u labelu'n gywir ynghyd â chael eu storio yn y lle cywir.

Hyfforddiant tirfesur

Bydd hyfforddiant ar gael i ddefnyddio ein GPS rover a Total Station i gymryd pwyntiau tirfesur yn y traeniau a chofnodi'r darganfyddiadau. Er bod yr offer technegol yn ymddangos yn gymhleth a thechnegol iawn i ddechrau, mewn gwirionedd mae'r offer yn eithaf hawdd a syml i'w defnyddio, ac mae ein tirfesuryddion profiadol yn gwneud tirfesur yn rhywbeth hawdd ei ddeall.

Hyfforddiant ôl-gloddio (amgylcheddol)

Yn dibynnu ar anghenion y cloddiad, efallai bydd cyfle i gael hyfforddiant ar brosesau ôl-gloddio, e.e. gogru gwlyb. Bydd gogru gwlyb yn cynnwys prosesu'r samplau o bridd a gymerwyd ar y safle mewn timau o ddau gan ddefnyddio dyfais arnofiant dŵr. 

Cyfleoedd i gael hyfforddiant gourchwyliol

Rydym yn cynnig hyfforddiant arolygu arbennig i uwch fyfyrwyr. Mae hyn yn cynnwys y cyfle i wneud gwaith gwahanol swyddogion ar y safle, er enghraifft, swyddog canfyddiadau neu gofnodi yn ogystal ag arolygu pobl eraill yn ystod y broses cloddio.

Cyrsiau wedi’u hachredu

Gall fod cyfleoedd ar gael i ennill credydau academaidd i fyfyrwyr ysgol maes ar gais ac yn dibynnu ar hyd yr arhosiad.  Bydd raid i'r myfyriwr dalu am y costau achredu ychwanegol. I holi am brisiau ac amodau, cysylltwch â’r cyd-gyfarwyddwr, Katharina Moeller (k.moeller@bangor.ac.uk).

Diwrnodau agored

Gan fod y safle yn agored i'r cyhoedd a chynigir amrywiaeth o weithgareddau yn gysylltiedig â'r cyhoedd, er enghraifft, wythnos agored i ysgolion lleol ddod i ymweld, bydd cyfleoedd ar gael i fynd â'r cyhoedd ar deithiau o amgylch y safle cloddio. Bydd hyn yn rhoi profiad gwaith allymestyn hollbwysig i chi.

Mae'n swnio fel llawer i'w ddysgu?

Peidiwch â phoeni. Bydd gwahanol swyddogion ar y safle wedi'u dynodi i wahanol swyddogaethau er enghraifft swyddog canfyddiadau neu swyddog ffotograffiaeth. Bydd yr aelodau staff profiadol hyn yn falch i'ch helpu ac ateb unrhyw gwestiynau. Felly os oes unrhyw amheuaeth am unrhyw beth mae rhywun yno bob amser i gynnig cymorth a'ch helpu. Y cwbl sydd angen i chi ei wneud yw gofyn.

Site footer